T.C. Ziraat Bankası’nın temeli, 1863 yılında Pirot kasabasında kurulan Memleket Sandıkları ile atılmıştır. Mithat Paşa öncülüğünde, devlet eliyle ve devlet himayesinde kurulan ve “Memleket Sandıkları” olarak adlandırılan organizasyon, Milli bankacılığın ilk örneği olarak tarihe geçmiştir.

Mithat Paşa, çiftçilerin meydana getirdiği kaynakla kurulan Memleket Sandıklarını oluştururken Türk gelenekleri arasında zaten var olan ve karşılıklı yardımlaşma esasına dayanan imece geleneğinden esinlenmiştir.

1867 yılında “Memleket Sandıkları Nizamnamesi”nin yürürlüğe girmesiyle Sandıklar Osmanlı Devleti’nin her yanında faaliyete başlamış ve uzun yıllar başarıyla hizmet vermiştir.

1883 yılında Menafi Sandıkları kurulmuş ve Memleket Sandıklarının yerini almıştır.

15 Ağustos 1888’de Ziraat Bankası Menafi Sandıkları’nın işlevlerini üstlenecek modern finans kuruluşu olarak resmen kurulmuştur. 28 Ağustos 1888’de Ziraat Bankası Nizamnamesi yürürlüğe girmiş; 17 Eylül’de ise Ziraat Bankası Umum Müdürlüğü faaliyetlerine başlamıştır. Menafi Sandıklarının Banka şubelerine dönüştürülmesiyle, teşkilatlı tarımsal kredi tarihimizde yeni bir dönem açılmıştır.

Ziraat Bankası 1. Dünya Savaşı ve İstiklal Savaşı yıllarında stratejik görevler üstlenir. 1919’da oluşturulan Kuvay-ı Milliye müfrezelerinin giderlerinin karşılanabilmesi için sandıklardan para alınarak askerlere teçhizat sağlanır.

23 Nisan 1920’de TBMM’nin Ankara’da açılmasıyla birlikte, Meclis’in kontrolü altındaki ülke topraklarında faaliyet gösteren tüm şube ve sandıklar, Ziraat Bankası Ankara Şubesi’ne bağlanır. Banka’nın İzmir ve İstanbul teşkilatlarının da Ankara’ya bağlanmasıyla birlikte 23 Ekim 1922’de Banka yeniden milli bütünlüğüne kavuşur.

1923’te Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte T.C. Ziraat Bankası hızlı bir gelişim ve yaygın hizmet sürecine girer. Türkiye’nin dört bir yanında en başta çiftçiler olmak üzere tüm halka hizmet sunmaya başlar. Bu süreçte T.C. Ziraat Bankası’nın misyonu tarımsal kesim ile sınırlı kalmaz. Banka, Türkiye’nin büyüme sürecinde lokomotif görevi üstlenir.

T.C. Ziraat Bankası büyümeye devam ederek dünya ölçeğinde bir kuruma dönüşür. New York Temsilciliği 1983’te, Londra Temsilciliği 1987’de şubeye dönüştürülür. Duisburg, Berlin, Münih, Stuttgart ve Rotterdam temsilcilikleri hizmet sunmaya başlar. Banka, Euromoney’nin 1988 yılında yayımladığı “Özkaynak Büyüklüğüne Göre İlk 500 Banka” sıralamasında 452. sırada yer alır.

Aynı dönemde T.C. Ziraat Bankası, Türkiye’nin ilk bankacılık müzesini (Ankara Genel Müdürlük Binası-Ulus) Türk halkıyla buluşturur; Bankacılık Okulu’nu kurar. 1993 yılında Ziraat Bank Moscow, Kazkommerts Ziraat International Bank (KZI Bank), Turkmen Turkish Commercial Bank (TTC Bank) ve Uzbekistan Turkish Bank (UT Bank) faaliyete geçer.

T.C. Ziraat Bankası, Euromoney’nin 1993 yılında yayımladığı “İlk 500 Banka” sıralamasında 202. olurken net kâra göre 41., özkaynak kârlılığına göre ise dünya 1.’si olur.

Banka’nın iştirak sayısı 1999 yılında 21’e ulaşır. Aynı yıl Üsküp Şubesi hizmet sunmaya başlar.

2000 yılında 4603 sayılı kanun kapsamında T.C. Ziraat Bankası anonim şirkete dönüşür. Bu dönüşüm, Banka’nın daha kârlı, daha güçlü ve daha etkin yarınlarına işaret eder. 2001 yılından başlayarak büyük bir değişim sürecine giren Banka’nın organizasyon yapısı, çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine göre tamamen değiştirilir. T. Emlak Bankası, T.C. Ziraat Bankası ile birleştirilerek kapatılır.

2001 yılında başlatılan ve misyonunu başarı ile sürdüren Kamu Bankaları Ortak Yönetimi uygulamasına 2005 yılında son verilir.

Makedonya Üsküp Şubesi 2008 yılı Mart ayı içerisinde yerel ihtiyaçlara cevap verecek bir yapıya kavuşturularak yurt dışı iştirak bankasına dönüştürülür.

T.C. Ziraat Bankası, Balkanlar ve Orta Doğu’daki varlığını güçlendirme amacıyla Yunanistan, Irak ve Suudi Arabistan’da şube açarak faaliyet gösterdiği ülke sayısını 2011 yılı itibarıyla 17’ye çıkarır.

Türkiye Kalite Derneği (KalDer) tarafından düzenlenen Türkiye Müşteri Memnuniyeti Endeksi’nde Ziraat Bankası 2007-2010 yılları arasında bireysel bankacılıkta müşteri memnuniyetinde kamu bankaları arasında lider olur.

T.C. Ziraat Bankası; 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009 ve 2010’da Türkiye’nin en çok kâr eden bankası olur.

2009 yılında elde ettiği net 3,5 milyar TL kârla, o ana kadar bir Türk şirketinin kaydettiği en yüksek kâr rakamına ulaşır.

T.C. Ziraat Bankası, The Banker dergisinin 2011 yılında yayımladığı, 2010 yılsonu verilerine göre hazırlanan “En Büyük 1.000 Banka” sıralamasında “En İyi Ortalama Sermaye Kârlılığı” kategorisinde Batı Avrupa’da 2. sırada, dünyada 5. sırada yer alır.

2011 yılında yaşanan görev değişimi sonucunda, Banka’nın Genel Müdürlüğüne Hüseyin Aydın atanır. 2011 yılında Banka’da sektörün en iyi uygulamalarının dikkate alındığı, Banka’nın vizyon, misyon ve değerleri ile uyumlu bir değişim ve dönüşüm projesine başlanır.

T.C. Ziraat Bankası, ülkemizin sürdürülebilir kalkınmasına katkıda bulunmaya ve her kesimden milyonlarca müşterisine hizmet götürmeye kesintisiz devam etmektedir.